Artikülasyon ve Fonolojik Bozukluk Arasındaki Fark Nedir?
Çocukların konuşma gelişimi sırasında bazı sesleri yanlış çıkarması başlangıçta normal kabul edilir. Ancak bu durum kalıcı hale geldiğinde iki farklı tablo ile karşılaşırız. Artikülasyon bozukluğu, tamamen fiziksel bir süreçtir; çocuğun dili, dişi veya damağı bir sesi çıkarmak için doğru pozisyonu alamaz (Örneğin 'S' sesini 'F' gibi çıkarmak). Fonolojik bozukluk ise daha çok zihinsel bir süreçtir; çocuk sesi tek başına çıkarabilir ama kelime kurallarını kavrayamadığı için seslerin yerini değiştirir (Örneğin 'kitap' yerine 'tipat' demek).
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Bu bozuklukların arkasında işitme kayıpları, ağız-yüz anomalileri (yarık damak vb.), dil bağı veya genetik yatkınlık yatabilir. Ancak çoğu çocukta hiçbir fiziksel neden olmaksızın sadece gelişimsel bir gecikme olarak da görülebilir. Erken müdahale edilmediğinde, bu durum okul çağında okuma-yazma öğrenirken harfleri karıştırma ve akran zorbalığı gibi sosyal sorunlara yol açabilir.
Belirtiler: Ne Zaman Endişelenmelisiniz?
Çocuğunuz 3 yaşına geldiğinde konuşması yabancılar tarafından en az %75 oranında anlaşılmalıdır. Eğer 4-5 yaşına gelmesine rağmen hala 'R, S, Ş, L' gibi sesleri çıkaramıyorsa veya kelimelerin başındaki/sonundaki harfleri sürekli yutuyorsa bir uzman değerlendirmesi şarttır.
Ne Yapmalıyım? Ailelere Öneriler
1. Asla Taklit Etmeyin: Çocuğun yanlış söylediği kelimeyi 'sevimli' bularak aynı şekilde tekrarlamayın. Bu, yanlışın pekişmesine neden olur. 2. Doğru Model Olun: O 'Tedi' dediğinde siz 'Evet, KEDİ çok güzel' diyerek vurgulama yapın ama onu 'Hadi sen de kedi de' diyerek zorlamayın. 3. Ağız Farkındalığı Yaratın: Birlikte ayna karşısında komik suratlar yapın, dilinizi sağa sola hareket ettirin. Bu, ağız kaslarının farkındalığını artırır. 4. Uzman Desteği: Bir Dil ve Konuşma Terapisti (DKT), çocuğun hangi seslerde hata yaptığını belirleyerek oyun temelli bir terapi planı sunacaktır.